Tibetaanse yakboterthee

monnik in het klooster in tashilhunpo

De eerste thee werd tijdens de Tang-dynastie (618-906 nC) naar Tibet gebracht. Prinses Wencheng huwde met Songstän Gampo (641) en nam als bruidsschat de kostbare thee mee. De 33ste koning van Tibet had 6 vrouwen, waaronder 2 buitenlandse, de Nepalese prinses Bhrikuti en de Chinese prinses Wencheng. Deze twee dames schijnen tevens een grote rol gespeeld te hebben in de introductie van het boeddhisme in Tibet en dit verklaart ook waarom er een Indo-Nepalese en een Chinese invloed op het Tibetaanse boeddhisme is.

Tasji Lhunpo klooster, Tibet.

Er ontwikkelde zich een levendige handel met het Keizerrijk China, waarbij er een ruilhandel was van Tibetaanse paarden voor Chinese thee. De betreffende handelsroute werd de Thee-paarden-route genoemd.

De gewoonte van theedrinken breidde zich in Tibet net als in China steeds verder uit over alle lagen van de bevolking. Daartoe droeg ook het boeddhisme bij, gezien monniken tijdens hun soms uren durende meditaties begonnen thee te drinken om wakker te blijven. Het Tibetaans boeddhisme ontwikkelde zich zelfstandig verder en bracht zo ook een eigen theecultuur voort. Thee gold als geschenk van Boeddha en is om die reden waardevol voor Tibetaanse boeddhisten. In de tempels van de Tibetaanse lama’s gold thee als een heilige drank.

Yakboterthee

vuur stoken voor het theeconcentraat
vuur stoken voor het theeconcentraat

Thee is tegenwoordig met afstand het belangrijkste alledaagse drankje van de Tibetanen en wordt als jak-boterthee of melkthee vele malen per dag gedronken. Het wordt met zout en boter bereid. De boterthee speelt voor de voeding in dit extreme klimaat een belangrijke rol gezien het voedend en verwarmend is. Bovendien stimuleert het de spijsvertering wat belangrijk is gezien Tibetanen overwegend jakvlees eten. Op deze hoogte groeit geen fruit of groente, rijst en gerst groeit er wel.

yakboterthee
yakboter karnen

In de regel worden voor de dagelijkse theebereiding geen losse theebladen gebruikt, maar geperste theeblokken zoals die in de Chinese School van de gezouten Poederthee tijdens de Tang-dynastie gebruikelijk waren; ze komen uit de aangrenzende gebieden Sichuan en Yunnan. Deze blokken worden voor een deel tot poeder gestampt, in een met water gevulde ketel gedaan en gedurende lange tijd boven het vuur verhit.

Zo ontstaat een concentraat dat in een groot lang houtvat gegoten en vervolgens met boter en zout vermengd wordt. Deze menging wordt daarna opnieuw in de ketel verhit, waarna de boterthee geserveerd wordt. Afhankelijk van de welstand van de gebruiker, zijn de theekopjes van jade, keramiek, zilver of – in de meeste gevallen – van hout gemaakt.

Melkthee

De yakboterthee uit een langwerpig houtvat.

Melkthee wordt vooral gedronken in de steden en door nomaden die veeteelt in Tibet bedrijven. De thee wordt hiervoor eveneens in een ketel opgekookt, in dit geval met suiker en melk. De melkthee is in Tibet pas sinds het begin van de 20e eeuw bekend. Deze bereiding werd door Tibetaanse moslims en Islamitische handelsreizigers meegenomen.

In de jaren 20 werden de eerste theehuizen in de hoofdstad Lhasa geopend; deze waren echter voorbestemd aan de bovenste klassen van de bevolking en werden tot in de jaren 80 voornamelijk bezocht door mannen.

Traditioneel wordt thee als geste van vriendschap aan gasten geserveerd. Het is gebruikelijk deze thee in kleine slokjes te drinken en de kwaliteit van de smaak te prijzen. Zo gauw een gast zijn kopje ongeveer tot de helft leeg heeft, giet de gastheer/-vrouw verse thee bij.

monniken drinken boterthee

Monniken in kloosters hebben hun eigen theeritueel. Elke morgen na de godsdienstoefening verzamelen ze zich om samen boterthee te drinken en het gerecht tsampa te eten (tsampa is het basisvoedsel van Tibet: een deeg van gerst, waar men bijvoorbeeld pannenkoeken of pasta van maakt). ’s Middags verzamelen ze zich opnieuw voor het gebed en reciteren ze heilige geschriften, waarbij ze opnieuw thee drinken. ’s Avonds is er opnieuw een samenkomst en ook dan bidden ze en daar hoort ook thee bij.

6 gedachten over “Tibetaanse yakboterthee”

      1. Ik denk dat de meeste mensen niet vrolijk worden van de smaak! Maar het proeven geeft toch een inkijk in de Tibetaanse cultuur. Deze mensen aten vroeger geen groente en fruit. Ongelofelijk toch? Misschien tegenwoordig wel wat … Weet iemand waar ze hun vitamines vandaan halen (haalden) ?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *